Lektury na maturę 2027

Bieżąca lista CKE oraz osobno oznaczona pula przejściowa.

Opracowania

77 opracowań

  • Antygona

    Sofokles · tragedia antyczna

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa I
    • Matura 2027

    Tragedia Sofoklesa opowiada o losach Antygony, która wbrew zakazowi króla Kreonta pochodzi swojego brata Polinejkesa, łamiąc prawo państwowe w imieniu boskich nakazów. Konflikt między sumieniem jednostki a autorytetem władcy prowadzi do tragicznych konsekwencji dla bohaterów i ich bliskich. Utwór stawia fundamentalne pytania o granice posłuszeństwa, naturę sprawiedliwości oraz cenę, jaką płaci się za wierność własnym przekonanym.

    • LO / technikum — zakres podstawowywymagane · LO / technikum — zakres podstawowy · zakres: whole
    • Branżowa I stopnia — 2026wymagane · Branżowa szkoła I stopnia · zakres: whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Antygona w Nowym Jorku

    Janusz Głowacki · dramat współczesny

    • Liceum
    • Technikum
    • Matura 2027

    Sztuka Jana Głowackiego to współczesna adaptacja antycznego mitu o Antygonie, osadzona w realiach nowojorskiego getta lat 90. XX wieku. Akcja przenosi konflikt między prawem boskim a ludzkim w przestrzeń ulicznego przetrwania, gdzie bohaterka staje w obronie godności zmarłego brata wobec bezwzględnych praw gangów. Utwór łączy uniwersalne dylematy moralne z brutalnym obrazem życia na marginesie społeczeństwa, ukazując tragizm jednostki skazanej na samotną walkę o honor.

    • LO / technikum — zakres rozszerzonywymagane · LO / technikum — zakres rozszerzony · zakres: whole
    • Matura 2027 — poziom rozszerzonywymagane · Matura 2027 — poziom rozszerzony · zakres: whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Balladyna

    Juliusz Słowacki · dramat romantyczny / tragedia

    • Szkoła podstawowa
    • Matura 2027

    Balladyna i Alina, córki ubogiej Wdowy, rywalizują o rękę Kirkora podczas zbierania malin. Balladyna zabija siostrę, a pierwsza zbrodnia uruchamia kolejne decyzje podporządkowane ukrywaniu prawdy i zdobywaniu coraz większej władzy. Im wyżej bohaterka awansuje, tym bardziej odcina się od rodziny, przeszłości i dawnych więzi. Finał przynosi paradoksalny sąd: jako władczyni Balladyna wydaje sprawiedliwe wyroki za czyny, których sama jest sprawczynią, po czym ponosi karę.

    • Nowa podstawa 2026wymagane · VII, VIII
    • Dotychczasowa podstawa — tor przejściowywymagane · VII, VIII

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Boska Komedia

    Dante Alighieri · poemat alegoryczno-wizyjny

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa II
    • Matura 2027

    „Boska Komedia” to monumentalny poemat wizyjny, w którym Dante Alighieri opisał symboliczną podróż duszy przez trzy krainy zaświatów: Czyściec, Piekło i Niebo. Utwór stanowi syntezę średniowiecznej kosmologii, teologii i filozofii, łącząc osobiste doświadczenie autora z uniwersalnym przesłaniem o odkupieniu grzechów. Struktura dzieła, oparta na liczbie trzy, podkreśla boski porządek świata oraz drogę człowieka od buntu do zbawienia.

    • LO / technikum — zakres rozszerzonywymagane · LO / technikum — zakres rozszerzony · zakres: fragment
    • Branżowa II stopniawymagane · Branżowa szkoła II stopnia · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Chłopi

    Władysław Stanisław Reymont · powieść realistyczno-naturalistyczna

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa I
    • Matura 2027

    Powieść Władysława Reymonta ukazuje brutalną, wielowątkową walkę o ziemię i przetrwanie w środowisku wiejskiej wspólnoty na przełomie XIX i XX wieku. Autor przedstawia losy rolników z Włośców, dla których posiadanie kawałka pola staje się obsesją wykraczającą poza logikę moralną i ludzką. Utwór jest bezlitosnym studium natury, w którym instynkty, namiętności i chciwość determinują losy bohaterów, prowadząc do nieuchronnej tragedii.

    • LO / technikum — zakres podstawowywymagane · LO / technikum — zakres podstawowy · zakres: fragment
    • Branżowa I stopnia — 2026wymagane · Branżowa szkoła I stopnia · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Chmury

    Arystofanes · komedia antyczna

    • Matura 2027

    Komedia Arystofanesa satyrycznie przedstawia próbę ucieczki Atenian od obowiązku wojskowego poprzez mistyfikację religijną i polityczną. Główny bohater, Chajdes, tworzy fikcyjne bóstwo Chmury, by zwolnić dłużników przed sądem i uniknąć służby w armii. Utwór jest ostrą krytyką ateńskiego demagogii, sofistyki i dekadencji moralnej, kończącą się moralnym ostrzeżeniem przed konsekwencjami odrzucenia tradycyjnych wartości.

    • Matura 2027 — pula przejściowa (PR)do wyboru / uzupełniające · Matura 2027 — pula przejściowa, PR · zakres: whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Droga donikąd

    Józef Mackiewicz · powieść polityczna

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa II
    • Matura 2027

    Powieść Józefa Mackiewicza to dramatyczna relacja z ucieczki grupy oficerów polskiej armii przez Rumunię do Jugosławii w 1945 roku. Utwór ukazuje konflikt między lojalnością wobec państwa a pragmatycznym dążeniem do przetrwania w obliczu sowieckiej dominacji. To literacki dokument heroizmu i moralnego dylematu żołnierzy odrzucających komunistyczny porządek.

    • LO / technikum — lektura uzupełniającado wyboru / uzupełniające · LO / technikum — lektura uzupełniająca · zakres: fragment
    • Branżowa II stopniawymagane · Branżowa szkoła II stopnia · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Dziady, część II

    Adam Mickiewicz · dramat romantyczny

    • Szkoła podstawowa
    • Matura 2027

    Mieszkańcy zbierają się nocą w kaplicy, aby pod przewodnictwem Guślarza odprawić obrzęd Dziadów i pomóc duszom zmarłych. Kolejno pojawiają się duchy lekkie — Józio i Rózia, ciężkie Widmo Złego Pana oraz duch pośredni Zosi. Każda zjawa odsłania historię własnego życia i zasadę moralną dotyczącą człowieczeństwa, cierpienia, miłosierdzia lub miłości. Po zakończeniu właściwych przywołań pojawia się jeszcze tajemnicze milczące Widmo, którego Guślarz nie potrafi podporządkować regułom obrzędu.

    • Nowa podstawa 2026wymagane · VII, VIII
    • Dotychczasowa podstawa — tor przejściowywymagane · VII, VIII

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Dziady, część III

    Adam Mickiewicz · dramat romantyczny

    • Liceum
    • Technikum
    • Matura 2027

    Dziady, część III to dramat romantyczny Adama Mickiewicza, który łączy obrzęd liturgiczny z politycznym oskarżeniem zaborców. Utwór jest jednocześnie eulogią dla ofiar spisku listopadowego oraz manifestem walki o niepodległość Polski. Akcja rozgrywa się w celi więziennej, gdzie spotykają się rzeczywistość historyczna i mistyczne wizje.

    • LO / technikum — zakres podstawowywymagane · LO / technikum — zakres podstawowy · zakres: whole
    • Matura 2027 — poziom podstawowywymagane · Matura 2027 — poziom podstawowy · zakres: whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Dżuma

    Albert Camus · powieść paraboliczna

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa II
    • Matura 2027

    Powieść Alberta Camusa opowiada o epidemii dżumy, która wybucha w algierskim mieście Oran, zmuszając jego mieszkańców do konfrontacji z absurdem egzystencji i koniecznością solidarności w obliczu zagłady. Historia skupia się na grupie lekarzy i urzędników, którzy mimo biurokratycznych opóźnień i ludzkiej słabości podejmują walkę z chorobą, stając się symbolem buntu przeciwko cierpieniu. Dzieło jest parabolą, w której zaraza staje się metaforą totalitaryzmu, wojny czy ogólnego absurdu ludzkiego losu.

    • LO / technikum — zakres podstawowywymagane · LO / technikum — zakres podstawowy · zakres: whole
    • Branżowa II stopniawymagane · Branżowa szkoła II stopnia · zakres: whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Eneida

    Wergiliusz · epos

    • Matura 2027

    „Eneida” to epos rzymski opowiadający o losach Eneasza, trojańskiego bohatera, który po upadku swojego miasta wyrusza w podróż, by odnaleźć nowe miejsce do życia. Losy głównego bohatera splatają się z przeznaczeniem Rzymu, podkreślając jego misję cywilizacyjną i religijną. Utwór łączy wątek heroicznej walki z refleksją nad obowiązkiem, lojalnością i rolą człowieka w historii.

    • Matura 2027 — pula przejściowa (PR)do wyboru / uzupełniające · Matura 2027 — pula przejściowa, PR · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Ferdydurke

    Witold Gombrowicz · powieść groteskowa

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa II
    • Matura 2027

    Powieść przedstawia absurdalną perypetię bohatera, który zostaje zmuszony do powrotu do szkoły średniej, co staje się pretekstem do groteskowej krytyki mechanizmów wychowawczych i społecznych. Autor demaskuje fałsz konwencji, sztuczność relacji międzyludzkich oraz presję na indywidualność, którą narzuca otoczenie. Fabuła łączy elementy surrealistycznej fantazji z ostrą satyrą na polską rzeczywistość dwudziestolecia międzywojennego.

    • LO / technikum — zakres podstawowywymagane · LO / technikum — zakres podstawowy · zakres: fragment
    • Branżowa II stopniawymagane · Branżowa szkoła II stopnia · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Gargantua i Pantagruel

    François Rabelais · powieść groteskowo-satyryczna

    • Matura 2027

    „Gargantua i Pantagruel” to renesansowa powieść groteskowo-satyryczna Françoisa Rabelaisa, która w formie absurdalnych przygód dwóch olbrzymich bohaterów krytykuje średniowieczną scholastykę, hipokryzję kościelną i ograniczenia feudalnego porządku. Utwór promuje idee humanizmu, wolności myśli oraz wszechstronnego rozwoju jednostki, łącząc erudycję z ostrą satyrą i komizmem.

    • Matura 2027 — pula przejściowa (PR)do wyboru / uzupełniające · Matura 2027 — pula przejściowa, PR · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Gloria victis

    Eliza Orzeszkowa · nowela / opowiadanie

    • Liceum
    • Technikum
    • Matura 2027

    Nowela Elizy Orzeszkowej „Gloria victis” to utwór o charakterze historyczno-filozoficznym, w którym autorka rozważa paradoks zwycięstwa i klęski w kontekście dziejów narodu. Tekst łączy motyw pamięci historycznej z refleksją nad ceną wolności oraz moralnym ciężarem decyzji podejmowanych w czasach kryzysu. Orzeszkowa, pisząc dzieło w okresie Młodej Polski, odwołuje się do pozytywistycznej tradycji, by ukazać, że prawdziwa chwała należy do tych, którzy oddali życie za ideały, a nie do tych, którzy ocalili własną skórę.

    • LO / technikum — lektura uzupełniającado wyboru / uzupełniające · LO / technikum — lektura uzupełniająca · zakres: whole_or_selection
    • Matura 2027 — pula przejściowa (PP)do wyboru / uzupełniające · Matura 2027 — pula przejściowa, PP · zakres: whole_short

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Górą „Edek”

    Marek Nowakowski · opowiadanie

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa I
    • Matura 2027

    Opowiadanie Marka Nowakowskiego to intymna relacja z życia prowincji, w której codzienność splata się z pamięcią i tożsamością narratora. Autor z precyzją psychologiczną ukazuje mechanizmy relacji międzyludzkich oraz wpływ otoczenia na kształtowanie się osobowości bohatera. Tekst stanowi refleksję nad przemijaniem, lojalnością i ceną, jaką płaci się za zachowanie własnych wartości w zderzeniu z presją otoczenia.

    • LO / technikum — zakres podstawowywymagane · LO / technikum — zakres podstawowy · zakres: whole_short
    • Branżowa I stopnia — 2026wymagane · Branżowa szkoła I stopnia · zakres: whole_short

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Hamlet

    William Shakespeare · tragedia

    • Liceum
    • Technikum
    • Matura 2027

    Hamlet, książę Danii, otrzymuje od ducha zmarłego ojca rozkaz pomsty za jego morderstwo dokonanego przez wuja Klaudiusza, który przejął tron i poślubił matkę bohatera. Młody książę, pogrążony w egzystencjalnym kryzysie i obsesji na punkcie prawdy, waha się z wykonaniem zemsty, co prowadzi do eskalacji konfliktów i tragicznego finału, w którym giną niemal wszyscy główni bohaterowie.

    • LO / technikum — zakres rozszerzonywymagane · LO / technikum — zakres rozszerzony · zakres: whole
    • Matura 2027 — poziom rozszerzonywymagane · Matura 2027 — poziom rozszerzony · zakres: whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Iliada

    Homer · epos

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa I
    • Matura 2027

    Iliada to starożytny epos homerycki, który koncentruje się na gniewie Achillesa podczas ostatniego roku wojny trojańskiej. Po tym, jak Agamemnon odbiera mu brankę Bryzejdę, Achilles porzuca walkę, co prowadzi do klęsk Greków i śmierci jego przyjaciela Patroklosa. Utwór opisuje drogę bohatera od zemsty po pojednanie z Priamem, ukazując tragiczne konsekwencje pychy i boskich interwencji.

    • LO / technikum — zakres podstawowywymagane · LO / technikum — zakres podstawowy · zakres: fragment
    • Branżowa I stopnia — 2026wymagane · Branżowa szkoła I stopnia · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Inny świat

    Gustaw Herling-Grudziński · wspomnienia / literatura obozowa

    • Liceum
    • Technikum
    • Branżowa II
    • Matura 2027

    „Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to przejmujące wspomnienia z obozu koncentracyjnego Mauthausen, w którym autor spędził ostatnie miesiące wojny. Utwór ukazuje brutalną rzeczywistość życia w warunkach ekstremalnych, w których człowiek jest zmuszony do walki o przetrwanie i zachowanie godności. Książka jest nie tylko relacją z doświadczeń autora, ale także głęboką analizą mechanizmów totalitaryzmu i psychologii obozowej.

    • LO / technikum — zakres podstawowywymagane · LO / technikum — zakres podstawowy · zakres: fragment
    • Branżowa II stopniawymagane · Branżowa szkoła II stopnia · zakres: whole_or_fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Katedra

    Jacek Dukaj · opowiadanie science fiction

    • Matura 2027

    Opowiadanie Jacka Dukaja to złożona opowieść o młodym mężczyźnie, który w wyniku dziwnych zdarzeń trafia do tajemniczej, zamkniętej przestrzeni przypominającej katedrę. Główny bohater, próbując zrozumieć swoją sytuację i naturę otaczającego go świata, odkrywa, że jego percepcja rzeczywistości jest głęboko zmanipulowana, a granice między świadomością a materią są płynne. Fabuła łączy elementy thrillera psychologicznego z filozoficzną refleksją nad istnieniem, pamięcią i tożsamością w świecie pogrążonym w chaosie.

    • Matura 2027 — pula przejściowa (PP)do wyboru / uzupełniające · Matura 2027 — pula przejściowa, PP · zakres: whole_short

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Kazania sejmowe

    Piotr Skarga · kazanie polityczne

    • Branżowa II
    • Matura 2027

    Kazania sejmowe Piotra Skargi to cykl ośmiu kazań politycznych z 1597 roku, w których jezuita krytykuje stan Rzeczypospolitej, wskazując na jej sześć chorób moralno-politycznych: nieżyczliwość ku ojczyźnie, niezgodę domową, herezję, osłabienie władzy królewskiej, niesprawiedliwe prawa oraz jawne i niekarane grzechy. Skarga apeluje o wzmocnienie władzy królewskiej, ograniczenie anarchii szlacheckiej i przywrócenie jedności religijnej pod przewodnictwem Kościoła katolickiego.

    • Branżowa II stopniawymagane · Branżowa szkoła II stopnia · zakres: fragment
    • Matura 2027 — pula przejściowa (PP)do wyboru / uzupełniające · Matura 2027 — pula przejściowa, PP · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Klub Pickwicka

    Charles Dickens · powieść obyczajowo-satyryczna

    • Liceum
    • Technikum
    • Matura 2027

    Powieść Charlesa Dickensa opowiada o perypetiach tytułowego klubu, w którym ekscentryczni londyńscy dżentelmeni organizują wycieczki po okolicach stolicy, by uciec od monotonii miejskiego życia. Głównym bohaterem jest naiwny i dobroduszny Amas Pickwick, którego przygody stają się pretekstem do satyrycznego portretu ówczesnego społeczeństwa angielskiego. Historia łączy elementy komedii pomyłek, kryminalnej intrygi oraz wzruszających wątków obyczajowych, prowadząc czytelnika przez świat prawników, polityków i zwykłych ludzi.

    • LO / technikum — zakres rozszerzonywymagane · LO / technikum — zakres rozszerzony · zakres: whole
    • Matura 2027 — poziom rozszerzonywymagane · Matura 2027 — poziom rozszerzony · zakres: teacher_choice_whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Konrad Wallenrod

    Adam Mickiewicz · powieść poetycka

    • Matura 2027

    Konrad Wallenrod to romantyczna powieść poetycka opowiadająca o młodym Litwinie, który w ramach wieloletniej intrygi wślizguje się do krzyżackiego zakonu, by zniszczyć wroga od wewnątrz. Utwór łączy wątek miłosny z Konrady z Marią z dramatyczną walką o niepodległość, ukazując cenę, jaką płaci bohater za poświęcenie dla ojczyzny.

    • Matura 2027 — pula przejściowa (PP)do wyboru / uzupełniające · Matura 2027 — pula przejściowa, PP · zakres: whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Kordian

    Juliusz Słowacki · dramat romantyczny

    • Liceum
    • Technikum
    • Matura 2027

    Dramat Juliusza Słowackiego opowiada o losach młodego Kordiana, który w Paryżu dołącza do spisku mającego na celu zabójstwo Napoleona, by w ten sposób wyzwolić Polskę spod rosyjskiej okupacji. Akcja rozgrywa się w ciągu jednej nocy, podczas której bohater przechodzi od entuzjazmu rewolucyjnego do duchowej rozpaczy i ostatecznego rezygnacji z zamachu. Utwór jest głębokim studium konfliktu między ideą a rzeczywistością oraz krytyką romantycznego mesjanizmu.

    • LO / technikum — zakres rozszerzonywymagane · LO / technikum — zakres rozszerzony · zakres: whole
    • Matura 2027 — poziom rozszerzonywymagane · Matura 2027 — poziom rozszerzony · zakres: whole

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie

  • Kronika polska

    Gall Anonim · kronika

    • Branżowa II
    • Matura 2027

    Kronika polska Galla Anonima to fundamentalny zabytek polskiej historiografii średniowiecznej, spisany w pierwszych dekadach XII wieku. Dzieło to stanowi syntezę wiedzy o początkach państwa polskiego, dynastii Piastów oraz relacjach z sąsiadami, łącząc elementy legendy z relacjami z wydarzeń historycznych. Tekst ten jest kluczowym źródłem do zrozumienia mentalności i polityki ówczesnej Europy Środkowej.

    • Branżowa II stopniawymagane · Branżowa szkoła II stopnia · zakres: fragment
    • Matura 2027 — pula przejściowa (PP)do wyboru / uzupełniające · Matura 2027 — pula przejściowa, PP · zakres: fragment

    Streszczenie · Bohaterowie · Motywy · Pytania

    Zobacz opracowanie