Przejdź do treści

Niemiecki

Jak uczeń może sprawdzić, czy poprawnie stosuje niemiecki szyk zdania z czasownikiem na drugim miejscu

Praktyczna metoda samodzielnego sprawdzenia szyku zdania niemieckiego: zaznacz czasownik odmieniony, policz jego pozycję, sprawdź koniec zdania i przetestuj przestawieniem. Z przykładami i listą typowych błędów.

Redakcja SzkolaNa6.plOpublikowano 5 min czytania

Jak uczeń może sprawdzić, czy poprawnie stosuje niemiecki szyk zdania z czasownikiem na drugim miejscu — Niemiecki
W tym artykule

Możesz to sprawdzić samodzielnie, bez zaglądania do klucza odpowiedzi, w trzech krokach. Najpierw zaznacz w zdaniu czasownik odmieniony. Potem policz, na której pozycji stoi. Na końcu sprawdź, gdzie wylądował drugi czasownik, jeśli w zdaniu jest czasownik modalny albo czasownik rozdzielnie złożony. Jeśli czasownik odmieniony stoi na drugiej pozycji, a bezokolicznik na końcu, szyk jest poprawny. Jeśli nie, masz konkretne miejsce do poprawy.

Poniżej znajdziesz zasadę, metodę sprawdzania, listę typowych błędów i krótkie ćwiczenie z przestawianiem elementów zdania.

Zasada: czasownik odmieniony na drugiej pozycji

W prostym zdaniu głównym niemiecki stawia czasownik odmieniony na drugiej pozycji. To znaczy, że niezależnie od tego, co stoi na początku zdania, czasownik odmieniony zajmuje drugie miejsce.

Przy czasownikach modalnych to czasownik modalny staje się czasownikiem odmienionym, a główna czynność zostaje jako bezokolicznik na końcu. Wzór wygląda tak: podmiot, czasownik modalny w formie odmienionej, pole środkowe, czasownik główny w bezokoliczniku.

Pole środkowe może zawierać określenia czasu, dopełnienia, przeczenie i przysłówki. To właśnie dlatego zdania z czasownikami modalnymi bywają długie, ale nadal są przewidywalne.

Jeśli dodasz dodatkowe informacje, bezokolicznik nadal zostaje na końcu. Na przykład w zdaniu z czasownikiem modalnym możesz wstawić określenie czasu przed bezokolicznikiem, ale sam bezokolicznik nie przesuwa się do środka.

Czytaj także: Jak uczeń może sprawdzić, czy umie odmieniać niemieckie czasowniki w zdaniu.

Jak sprawdzić pozycję czasownika w zdaniu

Weź zdanie z czasownikiem modalnym i policz pozycje. Na pierwszym miejscu stoi podmiot albo inne wyrażenie. Na drugim miejscu musi stać czasownik modalny w formie odmienionej. Na końcu stoi bezokolicznik czasownika głównego.

Jeśli na początku zdania stoi okolicznik, podmiot przesuwa się za czasownik modalny. Czasownik modalny nadal zostaje na drugiej pozycji. To jest właśnie ten moment, w którym wiele osób myli się, bo podmiot nie stoi już na pierwszym miejscu.

Przykład własny, umowny: zdanie z czasownikiem modalnym i okolicznikiem na początku. Na pierwszym miejscu stoi okolicznik czasu, na drugim czasownik modalny w formie odmienionej, dalej podmiot, a na końcu bezokolicznik. Ten przykład pokazuje samą metodę, nie jest cytatem ze źródła.

Metoda krok po kroku: zaznacz, policz, sprawdź koniec

Metoda jest prosta i nie wymaga klucza odpowiedzi. Wykonaj ją na każdym zdaniu, które napisałeś.

1. Zaznacz czasownik odmieniony. W zdaniu z czasownikiem modalnym to czasownik modalny. W zdaniu bez czasownika modalnego to czasownik główny w formie odmienionej.

2. Policz, na której pozycji stoi. Pierwsza pozycja to podmiot albo inne wyrażenie. Druga pozycja to miejsce czasownika odmienionego. Jeśli czasownik odmieniony stoi na trzeciej lub dalszej pozycji, szyk jest błędny.

3. Sprawdź koniec zdania. Jeśli w zdaniu jest czasownik modalny, bezokolicznik czasownika głównego musi stać na końcu. Jeśli czasownik główny jest rozdzielnie złożony, na końcu zostaje w całości jako bezokolicznik.

4. Sprawdź, czy bezokolicznik nie stoi zaraz po czasowniku modalnym. Częsty błąd uczących się polega na stawianiu bezokolicznika zaraz po czasowniku modalnym, jak w angielskim. W niemieckim bezokolicznik zostaje na końcu.

Typowe błędy i jak je rozpoznać

Te błędy pojawiają się najczęściej, gdy uczeń buduje zdanie najpierw po polsku, a potem tłumaczy słowo po słowie.

Czasownik odmieniony na końcu zdania. W zdaniu głównym oznajmującym czasownik odmieniony musi stać na drugiej pozycji, nie na końcu.

Bezokolicznik zaraz po czasowniku modalnym. To błąd przeniesiony z angielskiego. W niemieckim bezokolicznik zostaje na końcu.

Podmiot na pierwszym miejscu mimo okolicznika na początku. Jeśli zdanie zaczyna się od okolicznika, podmiot przesuwa się za czasownik modalny, a czasownik modalny nadal stoi na drugiej pozycji.

Bezokolicznik rozdzielony. Jeśli czasownik główny jest rozdzielnie złożony, na końcu zostaje w całości jako bezokolicznik, a nie z przedrostkiem oddzielonym od reszty.

Zdania podrzędne i pytania: gdzie sprawdzać czasownik

W zdaniach podrzędnych niemiecki często przesuwa czasownik odmieniony na koniec. Przy czasownikach modalnych na końcu zdania tworzą się skupiska czasowników. To znaczy, że czasownik modalny stoi na samym końcu, po bezokoliczniku.

Jeśli chcesz sprawdzić swoje zdanie podrzędne, najpierw znajdź spójnik wprowadzający zdanie podrzędne. Potem sprawdź, czy czasownik odmieniony stoi na końcu. Przy czasownikach modalnych sprawdź, czy bezokolicznik stoi przed czasownikiem modalnym.

W pytaniu tak lub nie czasownik odmieniony stoi na pierwszej pozycji. To odwrotność zdania oznajmującego. Jeśli chcesz sprawdzić pytanie, policz pozycję czasownika odmienionego: w pytaniu tak lub nie powinien stać na pierwszym miejscu.

Krótkie ćwiczenie z przestawianiem elementów zdania

To ćwiczenie jest propozycją, nie sprawdzoną metodą. Możesz je wykonać samodzielnie na kartce.

1. Weź jedno zdanie oznajmujące z czasownikiem modalnym. Zaznacz czasownik modalny i bezokolicznik.

2. Przestaw elementy zdania tak, żeby na początku stanął okolicznik czasu. Sprawdź, czy czasownik modalny nadal stoi na drugiej pozycji, a bezokolicznik na końcu.

3. Przestaw elementy zdania tak, żeby na początku stanął dopełnienie. Znowu sprawdź pozycję czasownika modalnego i bezokolicznika.

4. Zapisz obok siebie zdanie wyjściowe i oba przestawione. Zaznacz kolorem czasownik modalny i bezokolicznik. Jeśli w każdym zdaniu czasownik modalny stoi na drugiej pozycji, a bezokolicznik na końcu, szyk jest poprawny.

5. Powtórz to samo z jednym zdaniem podrzędnym. Sprawdź, czy czasownik modalny stoi na końcu, po bezokoliczniku.

Co robić dalej

Sprawdzanie szyku zdania to umiejętność, którą ćwiczysz na własnych zdaniach. Nie potrzebujesz do tego klucza odpowiedzi ani gotowych rozwiązań. Wystarczy, że po każdym napisanym zdaniu zaznaczysz czasownik odmieniony, policzysz jego pozycję i sprawdzisz, gdzie stoi bezokolicznik. Jeśli chcesz przećwiczyć odmianę czasowników, która jest drugim elementem potrzebnym do poprawnego budowania zdań, możesz zacząć od osobnego ćwiczenia odmiany.

Czytaj także: Sprawdzian z niemieckiego klasa 5 — słownictwo i gramatyka.

Źródła i materiały