W tym artykule
Tak — możesz to sprawdzić samodzielnie, bez oddawania zeszytu nauczycielowi. Wystarczy, że przy każdym zdaniu zatrzymasz się nad czasownikiem i porównasz jego formę ze wzorem odmiany: najpierw osobno sprawdzisz formę dla danej osoby (ich, du, er/sie/es itd.), potem zobaczysz, czy zdanie ma właściwy czas i czy pasuje do niego słowo posiłkowe, a na końcu zapiszesz swój błąd razem z poprawką i wrócisz do niego po tygodniu.
To metoda, którą możesz wykonać w zeszycie lub na jednej kartce. Nie potrzebujesz do niej aplikacji ani dodatkowych materiałów poza wzorem odmiany. Ważne, żeby nie sprawdzać tylko „na oko” — każdą formę porównaj z tabelą albo listą form czasownika.
Jak w praktyce sprawdzić odmianę czasownika w zdaniu
Sprawdzenie odmiany w zdaniu składa się z trzech osobnych czynności: wybrania osoby, dopasowania formy czasownika i ustalenia, czy zdanie nie wymaga dodatkowo czasownika posiłkowego albo innej formy czasu. Rozdziel je w ćwiczeniu, żebyś dokładnie wiedział, na co patrzysz.
Krok 1. Przygotuj wzór odmiany. Dla czasownika regularnego w czasie teraźniejszym zapisz sześć form: ich, du, er/sie/es, wir, ihr, sie/Sie. Trzymaj ten wzór obok zeszytu przez całe ćwiczenie — to twoja lista kontrolna. Krok 2. Ułóż po jednym własnym zdaniu na każdą osobę. Zdania mogą być krótkie, nawet z jednym czasownikiem i jednym dopełnieniem. Ważne, żeby czasownik zmieniał końcówkę w zależności od osoby. Krok 3. Sprawdź formę we własnym wzorze. Nie zakładaj, że dobrze pamiętasz. Porównaj końcówkę czasownika w twoim zdaniu z końcówką we wzorze dla tej samej osoby. Jeżeli się różnią, zapisz poprawkę. Krok 4. Zaznacz czasownik. W zdaniu podkreśl czasownik i zapisz nad nim osobę, do której się odnosi. To pomaga zauważyć, gdy końcówka czasownika nie pasuje do podmiotu.
Czytaj także: Sprawdzian z niemieckiego klasa 5 — słownictwo i gramatyka. Jak się przygotować?.
Wzór odmiany czasownika regularnego jako lista kontrolna
Wzór odmiany to twoja główna kontrola. Przy regularnych czasownikach do tematu dodaje się końcówki: -e dla ich, -st dla du, -t dla er/sie/es, -en dla wir, -t dla ihr oraz -en dla sie/Sie.
Nie każdy czasownik trzyma się jednak tego prostego wzoru. W czasownikach mocnych często zmienia się samogłoska w formach du oraz er/sie/es; na przykład w czasowniku lesen z e robi się ie (ich lese, du liest, er/sie/es liest). Dlatego po sprawdzeniu końcówek zrób drugi przegląd: sprawdź, czy twój czasownik nie zmienia samogłoski w tych dwóch osobach.
Zdania w różnych osobach — jak je ułożyć i porównać
Zdania najlepiej układać w krótkich seriach, żeby za każdym razem porównywać formę z tym samym wzorem. Przykład poniżej jest umowny — pokazuje tylko sposób pracy, a nie konkretny zestaw zdań z podręcznika.
Przykład: wybierz jeden czasownik regularny w czasie teraźniejszym i napisz po jednym zdaniu dla ich, du i wir. Po każdym zdaniu wróć do tabeli i sprawdź, czy końcówka czasownika zgadza się z osobą. Gdy skończysz serię, przeczytaj wszystkie zdania razem. Jeżeli w jednym zdaniu forma czasownika różni się od pozostałych mimo tej samej osoby, to sygnał, że trzeba wrócić do wzoru.
Jak sprawdzić formy w innych czasach: Perfekt i Präteritum
Po sprawdzeniu czasu teraźniejszego dodaj kontrolę czasów złożonych. Czas Perfekt tworzy się ze słowa posiłkowego haben albo sein oraz z Partizip II. Najpierw sprawdź, czy poprawnie zapisałeś Partizip II, a potem sprawdź, czy dobrałeś właściwe słowo posiłkowe.
Większość czasowników wymaga w Perfekt słowa posiłkowego haben. Czasowniki ruchu, takie jak gehen, fahren, kommen, oraz czasowniki oznaczające zmianę stanu, na przykład bleiben albo werden, tworzą Perfekt ze słowem posiłkowym sein; pozostałe czasowniki łączą się z haben.
Osobno sprawdź też czas Präteritum. Czasu Präteritum używa się często do opisywania nawyków z przeszłości albo do opowiadania historii. W czasie Präteritum czasowniki mocne zmieniają samogłoskę tematu, na przykład kommen zamienia się w kam, a sprechen w sprach.
Rozpoznanie czasu pomaga w kontroli: czas Präteritum często składa się z jednego słowa, na przykład ging albo kam, natomiast Perfekt zawsze ma dwie części, na przykład bin gegangen albo habe gemacht. Dzięki temu łatwiej zauważysz, czy w zdaniu nie brakuje słowa posiłkowego.
Zapis własnego błędu i poprawki
Sprawdzanie formy to nie to samo co zapamiętywanie błędu. Żeby metoda działała, zapisuj błąd razem z poprawką w jednym miejscu — w zeszycie albo w notesie błędów.
Zapis powinien mieć trzy elementy: twoje zdanie z błędną formą, poprawną formę czasownika i krótką informację, jaka osoba albo jaki czas były sprawdzane. Na przykład: zapisujesz zdanie, podkreślasz czasownik i obok wpisujesz, która osoba wymagała innej końcówki. Nie kopiuj całych zdań z podręcznika. Twoje własne zdanie z błędem i poprawką jest łatwiejsze do zapamiętania, bo odwołuje się do tego, co sam napisałeś.
Krótki test po tygodniu
Po tygodniu wróć do swoich zdań i notesu. Wybierz kilka wpisów, spróbuj napisać nowe zdanie z tym samym czasownikiem i ponownie sprawdź formę z tabelą. Nie musisz powtarzać wszystkiego — wystarczy krótka kontrola tych form, które wcześniej sprawiały trudność.
Przy takim teście działaj w tej samej kolejności: wybierz osobę, napisz zdanie, sprawdź końcówkę i ewentualnie samogłoskę, a na końcu ustal, czy zdanie nie wymaga słowa posiłkowego. Dzięki temu po tygodniu zobaczysz, które formy pamiętasz, a które nadal wymagają powtórki.