Przejdź do treści

Niemiecki

Jak uczeń może sprawdzić, czy poprawnie używa niemieckich rodzajników określonych w mianowniku

Krótki przewodnik dla ucznia: jak krok po kroku sprawdzić, czy poprawnie używasz rodzajników określonych der, die, das w mianowniku, jak zapisać wynik i jak wyłapać rzeczowniki o innym rodzaju niż w polskim.

Redakcja SzkolaNa6.plOpublikowano 5 min czytania

Jak uczeń może sprawdzić, czy poprawnie używa niemieckich rodzajników określonych w mianowniku — Niemiecki
W tym artykule

Najprostsza odpowiedź brzmi: sprawdzasz rodzajnik nie w głowie, ale na papierze. Bierzesz listę rzeczowników, które już znasz, dopisujesz do każdego z nich der, die albo das, a potem porównujesz swój wybór ze słownikiem. Rodzajnik określony w mianowniku to właśnie ten trzeci, samodzielny wyraz przed rzeczownikiem - der, die, das - i to on jest przedmiotem sprawdzenia.

Dopóki sprawdzasz się tylko w myślach, nie widzisz, gdzie naprawdę się mylisz. Test działa wtedy, gdy zapisujesz odpowiedź i konfrontujesz ją z materiałem źródłowym. Poniżej znajdziesz kolejność działań, przykładowy arkusz i sposób odczytania wyniku.

Czym dokładnie jest rodzajnik określony w mianowniku

W mianowniku niemiecki rzeczownik występuje z rodzajnikiem określonym w jednej z trzech form: der dla rodzaju męskiego, die dla żeńskiego i das dla nijakiego. Ta sama forma die obsługuje też liczbę mnogą. Rodzajnik stoi przed rzeczownikiem i zgadza się z nim w rodzaju oraz liczbie.

Warto od razu oddzielić dwie rzeczy: rodzaj gramatyczny rzeczownika oraz formę rodzajnika w zdaniu. Uczysz się na pamięć rodzaju rzeczownika, a forma rodzajnika zależy od przypadku i od tego, czy rzeczownik jest w liczbie pojedynczej czy mnogiej. W mianowniku liczby pojedynczej forma pokrywa się z rodzajem, dlatego mianownik jest najwygodniejszym miejscem na sprawdzenie, czy w ogóle znasz rodzaj danego słowa.

To rozróżnienie jest ważne, bo bez niego łatwo pomylić dwa różne błędy. Możesz nie znać rodzaju rzeczownika albo znać go, ale źle dobrać formę w zdaniu. Test opisany niżej sprawdza przede wszystkim pierwszy z tych błędów.

Praktyczną wskazówkę podają materiały do liczebników porządkowych: liczebników porządkowych używa się z reguły z rodzajnikiem określonym. To pokazuje, że rodzajnik określony jest stałym elementem konstrukcji, a nie ozdobnikiem, który można pominąć.

Zobacz też pokrewny materiał: Jak uczeń może sprawdzić, czy poprawnie używa niemieckich zaimków dzierżawczych w opisie przedmiotów.

Przygotowanie arkusza do sprawdzenia

Potrzebujesz kartki i czegoś do pisania. Podziel stronę na trzy kolumny: rzeczownik, mój wybór, poprawny rodzajnik. Trzecia kolumna zostaje pusta do momentu sprawdzenia, żebyś nie podpowiadał sobie odpowiedzi.

Wybierz od dziesięciu do piętnastu rzeczowników, które naprawdę znasz z lekcji albo z podręcznika. Mogą to być przedmioty z klasy, osoby, miejsca i pojęcia, których używacie na zajęciach. Nie sięgaj po słowa, których znaczenia nie jesteś pewien, bo wtedy sprawdzasz słownictwo, a nie rodzajniki.

Zapisz każdy rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, z wielkiej litery, tak jak w słowniku. Przy każdym wpisz w drugiej kolumnie der, die albo das. Nie zostawiaj pustego miejsca i nie zgaduj dwóch wariantów - wybierz jeden, bo tylko wtedy zobaczysz, czy twoja intuicja jest trafna.

Przykładowa struktura arkusza (to propozycja, nie wzór z podręcznika):

Przykładowy arkusz do sprawdzenia rodzajnika w mianowniku
RzeczownikMój wybórPoprawny rodzajnik
Tischder(do uzupełnienia po sprawdzeniu)
Lampedie(do uzupełnienia po sprawdzeniu)
Buchdas(do uzupełnienia po sprawdzeniu)
Klassedie(do uzupełnienia po sprawdzeniu)

Nazwy w tabeli są przykładem umownym, mają pokazać układ kolumn, a nie listę obowiązkową. Wypełnij własne słowa, żeby ćwiczenie miało sens.

Jak sprawdzić wybór w słowniku

Otwórz słownik niemiecko-polski albo niemiecko-niemiecki i znajdź hasło. W słowniku rodzaj rzeczownika podaje się najczęściej skrótem: m dla rodzaju męskiego, f dla żeńskiego, n dla nijakiego, a przy liczbie mnogiej Pl. Te skróty odpowiadają kolejno der, die, das.

Porównaj swój wybór z informacją w słowniku i wpisz wynik do trzeciej kolumny. Jeśli się zgadza, zaznacz to znakiem plus. Jeśli nie, wpisz poprawną formę i zakreśl cały wiersz. Wiersze z błędem to twój materiał do powtórki, a nie powód do zniechęcenia.

Uwaga na kolejność: najpierw zapisujesz swój wybór, potem sprawdzasz. Jeśli zajrzysz do słownika przed zapisaniem odpowiedzi, test przestaje cokolwiek mierzyć. Ta sama zasada dotyczy sprawdzania w podręczniku i w notatkach z lekcji.

Po sprawdzeniu całej listy policz wiersze z błędem. Jeśli błędów jest kilka, wypisz je na osobnej kartce i wróć do nich po dwóch, trzech dniach, żeby sprawdzić, czy pamiętasz już poprawny rodzajnik. To prosta propozycja utrwalenia, nie metoda o potwierdzonej wyższości nad innymi.

Typowe pułapki: rodzaj inny niż w polskim

Najczęstsze pomyłki biorą się z przenoszenia polskiego rodzaju na niemiecki. Polski rzeczownik może być rodzaju żeńskiego, a niemiecki odpowiednik męskiego albo nijakiego. Dlatego nie da się wywnioskować rodzajnika z tłumaczenia - trzeba go sprawdzić w źródle.

Drugą pułapką jest końcówka rzeczownika. Uczniowie próbują zgadywać rodzaj po brzmieniu i czasem trafiają, a czasem nie. Bezpieczniej jest traktować końcówkę jako wskazówkę do sprawdzenia, a nie jako regułę, którą stosujesz bez weryfikacji.

Trzecia pułapka to liczba mnoga. W mianowniku liczby mnogiej wszystkie rodzaje mają rodzajnik die. Jeśli więc sprawdzasz rodzajnik tylko na formie mnogiej, nie sprawdzasz wcale rodzaju rzeczownika. Dlatego arkusz prowadź w liczbie pojedynczej.

Czwarta pułapka to rzeczowniki złożone. Rodzaj rzeczownika złożonego zależy od ostatniego członu, ale i tę regułę najlepiej potwierdzić w słowniku, zamiast opierać się wyłącznie na pamięci. Sprawdzenie zajmuje chwilę, a usuwa wątpliwość na stałe.

Jak odczytać wynik i co zrobić dalej

Podziel wiersze na trzy grupy: bez błędu, z błędem i takie, których nie byłeś pewien, ale trafiłeś. Trzecia grupa jest najważniejsza, bo pokazuje miejsca, w których twoja wiedza jest chwiejna. Wpisz te rzeczowniki na osobną listę i sprawdzaj je ponownie po kilku dniach.

Zrób drugą wersję ćwiczenia po tygodniu, z innymi rzeczownikami. Porównaj liczbę błędów z pierwszym podejściem. Jeśli błędy dotyczą tych samych końcówek albo tych samych tematów, wiesz, na czym skupić powtórkę. Jeśli błędy są rozproszone, prawdopodobnie potrzebujesz po prostu więcej kontaktu ze słownictwem.

Na koniec użyj sprawdzonych rzeczowników w krótkich zdaniach w mianowniku, na przykład z czasownikiem sein albo w konstrukcji z liczebnikiem porządkowym. Liczebniki porządkowe odmieniają się tak jak przymiotniki, więc zdanie z rodzajnikiem i liczebnikiem pokaże, czy potrafisz utrzymać poprawną formę w dłuższej konstrukcji.

Zobacz też pokrewny materiał: Jak uczeń może sprawdzić, czy poprawnie stosuje niemiecki szyk zdania z czasownikiem na drugim miejscu.

Źródła i materiały