Starożytna Grecja — polis, demokracja i kultura

Polis to niewielkie, samodzielne państwo obejmujące miasto i okoliczne tereny. Każda polis miała własne prawa, wojsko i władze. Grecy czuli wspólnotę kulturową — mówili tym samym językiem i czcili tych samych bogów — ale politycznie byli podzieleni.

Najpotężniejszymi polis były Ateny i Sparta. Ich ustrój i styl życia różniły się tak bardzo, że ich rywalizacja doprowadziła do wojny peloponeskiej, która osłabiła całą Grecję.

W Atenach w V wieku p.n.e. ukształtował się ustrój, w którym obywatele decydowali o najważniejszych sprawach. Zgromadzenie ludowe uchwalało prawa, wypowiadało wojny i wybierało urzędników. To pierwsza w historii demokracja, choć ograniczona.

Prawa obywatelskie mieli tylko dorośli mężczyźni pochodzący z Aten. Kobiety, niewolnicy i przybysze z innych miast nie brali udziału w głosowaniu. Mimo tego ograniczenia ateńska demokracja stała się wzorem dla późniejszych ustrojów.

Grecy rozwinęli teatr, w którym narodziły się tragedia i komedia, oraz igrzyska olimpijskie ku czci Zeusa. Filozofowie tacy jak Sokrates, Platon i Arystoteles zadawali pytania o prawdę, dobro i państwo, a ich myśl kształtuje edukację do dziś.

W architekturze powstały świątynie o harmonijnych proporcjach, a w rzeźbie — realistyczne posągi ludzi. Alfabet grecki, matematyka i medycyna wpłynęły na całą późniejszą cywilizację europejską.