Fizyka · Klasa 7 · Zagadnienie
Ruch i prędkość
Ruch to zmiana położenia ciała względem układu odniesienia w czasie. Najprostszą wielkością, która go opisuje, jest prędkość.
Zapamiętaj w 30 sekund
Najważniejsze na już
- Prędkość to droga przebyta w jednostce czasu: v = s / t.
- Jednostki prędkości: metr na sekundę (m/s) oraz kilometr na godzinę (km/h).
- Zamiana jednostek: 1 m/s = 3,6 km/h, więc mnożymy lub dzielimy przez 3,6.
- Prędkość średnia to całkowita droga podzielona przez całkowity czas, a nie średnia arytmetyczna prędkości.
- Prędkość
- v = s / t
- Droga
- s = v · t
- Czas
- t = s / v
- Jednostki
- m/s oraz km/h
- Zamiana
- 1 m/s = 3,6 km/h
- Prędkość średnia
- całkowita droga / całkowity czas
Naucz się w 5 minut
Wyjaśnienie krok po kroku
Wzór na prędkość
Prędkość obliczamy, dzieląc przebytą drogę przez czas jej pokonania: v = s / t. Jeśli znamy prędkość i czas, drogę policzymy jako s = v · t, a czas jako t = s / v. Ten sam wzór w trzech przekształceniach pozwala rozwiązać większość zadań.
Wielkości muszą być wyrażone w spójnych jednostkach. Jeśli droga jest w metrach, a czas w sekundach, prędkość wyjdzie w m/s. Jeśli droga w kilometrach, a czas w godzinach — w km/h. Przed podstawieniem do wzoru zawsze sprawdź jednostki.
- v = s / t
- s = v · t
- t = s / v
Zamiana jednostek
Najczęstsza źródłowa pomyłka to mieszanie m/s i km/h. Wynika z tego, że 1 km = 1000 m, a 1 h = 3600 s, więc 1 km/h = 1000/3600 m/s, czyli 1 m/s = 3,6 km/h. Dlatego prędkość w m/s mnożymy przez 3,6, żeby otrzymać km/h, i dzielimy przez 3,6, żeby wrócić do m/s.
Prędkość średnia
Gdy ciało porusza się z różnymi prędkościami, mówimy o prędkości średniej. Liczymy ją jako całkowitą drogę podzieloną przez całkowity czas ruchu. Nie jest to średnia arytmetyczna prędkości — przy różnych czasach na poszczególnych odcinkach wynik byłby błędny.
Ruch, w którym prędkość jest stała, nazywamy jednostajnym. W ruchu jednostajnym droga rośnie proporcjonalnie do czasu, a wykres zależności drogi od czasu jest linią prostą.
Przykład: Prędkość średnia samochodu
Samochód przejechał 150 km w czasie 2 godzin. Jaka była jego prędkość średnia?
- Zapisz dane: s = 150 km, t = 2 h.
- Wybierz wzór: v = s / t.
- Podstaw: v = 150 km / 2 h = 75 km/h.
- Zamień na m/s, jeśli trzeba: 75 : 3,6 ≈ 20,8 m/s.
Odpowiedź: Prędkość średnia samochodu to 75 km/h, czyli około 20,8 m/s.
Przykład: Zamiana jednostek
Zamień 20 m/s na km/h.
- Zapamiętaj: 1 m/s = 3,6 km/h.
- Pomnóż: 20 · 3,6 = 72.
- Otrzymany wynik jest w km/h.
Odpowiedź: 20 m/s to 72 km/h.
Musisz wiedzieć na sprawdzian
Typowe błędy i pułapki
Błąd: Mieszanie jednostek w jednym wzorze (kilometry z sekundami).
Jak zrobić to dobrze: Ujednolić jednostki przed podstawieniem: albo wszystko w m i s, albo w km i h.
Błąd: Liczenie prędkości średniej jako średniej arytmetycznej prędkości.
Jak zrobić to dobrze: Prędkość średnia to całkowita droga podzielona przez całkowity czas, nie średnia z wartości prędkości.
Błąd: Dzielenie przez 3,6 w niewłaściwą stronę.
Jak zrobić to dobrze: m/s → km/h mnożymy przez 3,6; km/h → m/s dzielimy przez 3,6.
Podsumowanie
- Prędkość: v = s / t; przekształcenia: s = v · t, t = s / v.
- Jednostki: m/s i km/h; 1 m/s = 3,6 km/h.
- Prędkość średnia = całkowita droga / całkowity czas.
- Ruch jednostajny: stała prędkość, droga rośnie liniowo z czasem.
- Zawsze ujednolicaj jednostki przed obliczeniami.
Sprawdź się
Quiz diagnostyczny
10 pytań z natychmiastowymi wyjaśnieniami. Quiz działa bez konta; po zalogowaniu wynik zapisuje się w Mojej nauce.
Pytanie 1 z 10
Który wzór służy do obliczania prędkości z drogi i czasu?
Przećwicz
Zadania i karty pracy
Przygotuj się do sprawdzianu
Gotowy materiał i generator
Podnieś limit odblokowań
Płatny dostęp usuwa miesięczny limit rozwiązań i kart pracy dla całej nauki.
Podnieś limit odblokowań- Gotowe materiały: Fizyka — Sprawdziany, kartkówki i testy do tematu „Ruch i prędkość" oraz całego działu.
- Wygeneruj własny zestaw — Dobierz liczbę zadań i poziom trudności pod ten temat i klasę.
- Testy diagnozujące z odpowiedziami — Sprawdź poziom przed sprawdzianem i wróć do luk w rozumieniu tematu.
Darmowe konto daje 5 odblokowań miesięcznie. Płatny dostęp podnosi limit.
Załóż darmowe kontoCo dalej