Fizyka · Klasa 7 · Zagadnienie
Gęstość substancji
Gęstość mówi, ile masy mieści się w jednostce objętości. To jedna z pierwszych wielkości fizycznych, w których łączysz dwa pomiary w jeden wzór.
Zapamiętaj w 30 sekund
Najważniejsze na już
- Gęstość to masa podzielona przez objętość: ρ = m / V.
- Jednostką gęstości w układzie SI jest kilogram na metr sześcienny (kg/m³); często używa się g/cm³.
- 1 g/cm³ = 1000 kg/m³, więc woda ma gęstość 1 g/cm³, czyli 1000 kg/m³.
- Gęstość substancji jest stała w danej temperaturze i nie zależy od wielkości bryły.
- Wzór
- ρ = m / V (gęstość = masa : objętość)
- Jednostka SI
- kg/m³
- Jednostka praktyczna
- g/cm³; 1 g/cm³ = 1000 kg/m³
- Gęstość wody
- 1000 kg/m³ = 1 g/cm³ (w temperaturze 4 °C)
- Zależność
- Ta sama substancja → ta sama gęstość, niezależnie od rozmiaru bryły
Naucz się w 5 minut
Wyjaśnienie krok po kroku
Co opisuje gęstość
Gęstość (oznaczana grecką literą ρ, czytaj „ro") to masa przypadająca na jednostkę objętości. Jeśli klocek ma masę 200 g i objętość 100 cm³, to jego gęstość wynosi 200 g : 100 cm³ = 2 g/cm³. Oznacza to, że każdy 1 cm³ tej substancji waży 2 gramy.
Gęstość to cecha substancji, a nie bryły. Duża i mała sztabka złota mają tę samą gęstość, bo w obu przypadkach masa i objętość zmieniają się w tej samej proporcji. Dlatego gęstość pozwala rozpoznać substancję, z której zrobiono przedmiot.
Jak obliczać gęstość
Ze wzoru ρ = m / V wyliczysz każdą z trzech wielkości. Masę policzysz jako m = ρ · V, a objętość jako V = m / ρ. To tak zwany trójkąt gęstości: zasłoń szukaną wielkość, a zobaczysz działanie, które trzeba wykonać.
Pamiętaj o jednostkach. Jeśli masa jest w kilogramach, a objętość w metrach sześciennych, wynik wychodzi w kg/m³. Jeśli masa w gramach, a objętość w centymetrach sześciennych — wynik jest w g/cm³. Nigdy nie mieszaj jednostek w jednym działaniu.
- ρ = m / V
- m = ρ · V
- V = m / ρ
- 1 g/cm³ = 1000 kg/m³
Przykład: Gęstość klocka
Klocek ma masę 240 g i objętość 80 cm³. Jaka jest jego gęstość?
- Zapisz dane: m = 240 g, V = 80 cm³.
- Zastosuj wzór: ρ = m / V.
- Podstaw: ρ = 240 g : 80 cm³ = 3 g/cm³.
- Zamień na SI: 3 g/cm³ = 3000 kg/m³.
Odpowiedź: Gęstość klocka wynosi 3 g/cm³, czyli 3000 kg/m³.
Przykład: Masa na podstawie gęstości
Ile waży 0,5 m³ drewna o gęstości 600 kg/m³?
- Zapisz dane: ρ = 600 kg/m³, V = 0,5 m³.
- Przekształć wzór na masę: m = ρ · V.
- Podstaw: m = 600 · 0,5 = 300 kg.
Odpowiedź: Drewno waży 300 kg.
Musisz wiedzieć na sprawdzian
Typowe błędy i pułapki
Błąd: Dzielenie objętości przez masę zamiast masy przez objętość.
Jak zrobić to dobrze: Kolejność ma znaczenie: ρ = m / V. Dzielenie „na odwrót" daje odwrotność gęstości, czyli inną liczbę i inny sens fizyczny.
Błąd: Mieszanie jednostek: masa w gramach, objętość w metrach sześciennych.
Jak zrobić to dobrze: Najpierw zamień jednostki na spójne (np. wszystko w SI), a potem licz. Inaczej wynik będzie tysiąc razy za mały lub za duży.
Błąd: Uznanie, że większy przedmiot zawsze ma większą gęstość.
Jak zrobić to dobrze: Gęstość to cecha substancji. Duży balon ma małą gęstość, a mała śruba stalowa — dużą. Rozmiar nie decyduje o gęstości.
Podsumowanie
- Gęstość to masa na jednostkę objętości: ρ = m / V.
- W SI liczymy ją w kg/m³, praktycznie też w g/cm³.
- 1 g/cm³ = 1000 kg/m³.
- Gęstość jest cechą substancji, nie zależy od rozmiaru bryły.
- Przed liczeniem zawsze ujednolić jednostki.
Sprawdź się
Quiz diagnostyczny
8 pytań z natychmiastowymi wyjaśnieniami. Quiz działa bez konta; po zalogowaniu wynik zapisuje się w Mojej nauce.
Pytanie 1 z 8
Wzór na gęstość to:
Przećwicz
Zadania i karty pracy
Przygotuj się do sprawdzianu
Gotowy materiał i generator
Podnieś limit odblokowań
Płatny dostęp usuwa miesięczny limit rozwiązań i kart pracy dla całej nauki.
Podnieś limit odblokowań- Gotowe materiały: Fizyka — Sprawdziany, kartkówki i testy do tematu „Gęstość substancji" oraz całego działu.
- Wygeneruj własny zestaw — Dobierz liczbę zadań i poziom trudności pod ten temat i klasę.
- Testy diagnozujące z odpowiedziami — Sprawdź poziom przed sprawdzianem i wróć do luk w rozumieniu tematu.
Darmowe konto daje 5 odblokowań miesięcznie. Płatny dostęp podnosi limit.
Załóż darmowe kontoCo dalej