Geografia · Klasa 5 · Zagadnienie
Skala mapy
Skala mapy mówi, ile razy odległość na mapie jest mniejsza od rzeczywistej. Dzięki niej każdą odległość na mapie można zamienić na realny dystans w terenie.
Zapamiętaj w 30 sekund
Najważniejsze na już
- Skala mapy to stosunek odległości na mapie do odległości w terenie.
- Skala liczbowa 1 : 100 000 oznacza, że 1 cm na mapie to 100 000 cm (czyli 1 km) w terenie.
- Skala mianowana to zapis słowny: „1 cm — 1 km".
- Podziałkę liniową odczytujemy, przenosząc odcinek z mapy na podziałkę.
- Skala liczbowa
- 1 : M, gdzie M to mianownik skali.
- Znaczenie
- 1 cm na mapie = M cm w terenie.
- Skala mianowana
- Zapis słowny, np. 1 cm — 1 km.
- Skala liniowa
- Podziałka graficzna na mapie.
- Zamiana
- 1 km = 100 000 cm; 1 m = 100 cm.
- Duża vs mała
- Duży mianownik = mała skala = mniej szczegółów.
Naucz się w 5 minut
Wyjaśnienie krok po kroku
Trzy rodzaje skali
Skala liczbowa ma postać ułamka, np. 1 : 50 000. Licznik jest zawsze równy 1, a mianownik mówi, ile razy teren został pomniejszony. Im większy mianownik, tym mniejsza skala i mniej szczegółów na mapie.
Skala mianowana zamienia ten ułamek na słowa: „1 cm — 500 m". Skala liniowa (podziałka) to narysowany odcinek z podziałką, którym od razu mierzymy odległość na mapie. Wszystkie trzy opisują tę samą zależność.
- liczbowa: 1 : 50 000
- mianowana: 1 cm — 500 m
- liniowa: podziałka graficzna
Obliczanie odległości
Żeby obliczyć odległość w terenie, mierzysz odległość na mapie linijką i mnożysz przez mianownik skali. Pamiętaj o zamianie jednostek: wynik w centymetrach trzeba zamienić na metry (podzielić przez 100) albo kilometry (podzielić przez 100 000).
Przykład: na mapie w skali 1 : 50 000 odległość między dwoma punktami wynosi 4 cm. Odległość w terenie to 4 · 50 000 = 200 000 cm = 2000 m = 2 km.
Przykład: Odległość w terenie
Na mapie w skali 1 : 25 000 odległość dwóch wsi wynosi 6 cm. Ile to kilometrów w terenie?
- Zapisz skalę: 1 cm na mapie = 25 000 cm w terenie.
- Pomnóż: 6 · 25 000 = 150 000 cm.
- Zamień na kilometry: 150 000 cm = 1500 m = 1,5 km.
Odpowiedź: Wsie dzieli 1,5 km.
Przykład: Odległość na mapie
Dwa miasta dzieli w terenie 30 km. Ile to centymetrów na mapie w skali 1 : 500 000?
- Zamień kilometry na centymetry: 30 km = 3 000 000 cm.
- Podziel przez mianownik skali: 3 000 000 : 500 000 = 6 cm.
Odpowiedź: Na mapie miasta dzieli 6 cm.
Musisz wiedzieć na sprawdzian
Typowe błędy i pułapki
Błąd: Zapominanie o zamianie centymetrów na kilometry.
Jak zrobić to dobrze: Wynik mnożenia wychodzi w centymetrach. Zamień go na metry (÷100) lub kilometry (÷100 000), bo inaczej liczba nie ma sensu w terenie.
Błąd: Uznanie, że większy mianownik to większa (bardziej szczegółowa) skala.
Jak zrobić to dobrze: Jest odwrotnie. Mianownik 1 : 10 000 to skala większa (więcej szczegółów) niż 1 : 1 000 000.
Błąd: Dzielenie przez mianownik skali zamiast mnożenia.
Jak zrobić to dobrze: Z mapy do terenu mnożymy przez mianownik. Z terenu na mapę dzielimy przez mianownik.
Podsumowanie
- Skala to stosunek odległości na mapie do odległości w terenie.
- 1 : 100 000 znaczy 1 cm na mapie = 1 km w terenie.
- Z mapy do terenu mnożymy przez mianownik skali.
- Z terenu na mapę dzielimy przez mianownik skali.
- Duży mianownik = mała skala.
Sprawdź się
Quiz diagnostyczny
8 pytań z natychmiastowymi wyjaśnieniami. Quiz działa bez konta; po zalogowaniu wynik zapisuje się w Mojej nauce.
Pytanie 1 z 8
Skala 1:100 000 oznacza, że 1 cm na mapie to:
Przećwicz
Zadania i karty pracy
Przygotuj się do sprawdzianu
Gotowy materiał i generator
Podnieś limit odblokowań
Płatny dostęp usuwa miesięczny limit rozwiązań i kart pracy dla całej nauki.
Podnieś limit odblokowań- Gotowe materiały: Geografia — Sprawdziany, kartkówki i testy do tematu „Skala mapy" oraz całego działu.
- Wygeneruj własny zestaw — Dobierz liczbę zadań i poziom trudności pod ten temat i klasę.
- Testy diagnozujące z odpowiedziami — Sprawdź poziom przed sprawdzianem i wróć do luk w rozumieniu tematu.
Darmowe konto daje 5 odblokowań miesięcznie. Płatny dostęp podnosi limit.
Załóż darmowe kontoCo dalej