W tym artykule
Krótka odpowiedź: napisz w pracy ucznia jeden konkretny krok do wykonania, zaznacz miejsce, w którym ma go zastosować, i daj czas na jego wykonanie na lekcji lub w krótkim zadaniu poprawkowym. Następnie wróć do tego miejsca i sprawdź, czy krok został wykonany. Ogólne uwagi mogą ułatwiać przegląd pracy, ale kierunek działania widoczny jest dopiero wtedy, gdy komentarz wskazuje, co dokładnie zrobić i gdzie.
Poniżej znajdziesz sposób pisania takiego komentarza, plan na czas poprawy, prosty test sprawdzający oraz przykład komentarza. Zakładam, że piszesz o własnym przedmiocie i własnych zadaniach – wszystkie elementy dopasuj do materiału, z którym pracujesz.
Dlaczego ogólna ocena nie mówi uczniowi, co zrobić dalej
W typowej pracy nauczyciel widzi naraz kilka warstw do poprawy: błąd rzeczowy, niejasny zapis, brakujący wniosek, pośpiech ortograficzny. Kiedy wszystkie trafiają do jednego komentarza, uczeń czyta je jak listę i nie wie, od czego zacząć. Wtedy komentarz mówi, co jest źle, ale nie mówi, co zrobić dalej.
Wybierz jeden obszar, który poprawi resztę pracy albo otwiera kolejny temat. Kryteria wyboru: ten sam błąd pojawia się w kilku miejscach, dotyczy kluczowego polecenia lub bez niego kolejny krok będzie niemożliwy. Pozostałe sprawy zapisz do własnych notatek i wykorzystaj w innym zadaniu, nie w tym samym komentarzu.
Ograniczenie do jednego kroku nie oznacza, że nie widzisz innych problemów. Oznacza, że komentarz nie rozprasza uwagi ucznia i pozwala sprawdzić, czy pojedyncza zmiana zadziałała.
Jak wskazać jeden konkretny następny krok w pracy
Dobry komentarz działa jak instrukcja: wskazuje wykonawcę, czynność i miejsce. Poniższe zasady sprawdzają się niezależnie od przedmiotu. To propozycje, nie jedyny słuszny wzór – dopasuj je do wieku klasy i formy pracy.
Uczeń musi wiedzieć, czy ma poprawić jedno zdanie, napisać brakujące ogniwo rozumowania, sprawdzić obliczenie, dodać przykład, uzupełnić rysunek, dokończyć wniosek.
Zamiast informacji, że coś jest niejasne, napisz, co uczeń ma zamiast tego wstawić: „dokończ zdanie, w którym zaczynasz opis”, „przy każdym wyniku zapisz, co oznacza”, „dopisz wniosek o tym, co porównujesz”.
Krok wykonany w kolejnym zadaniu może nie przenieść się na omawianą pracę. Wskaż miejsce w pracy, które uczeń ma poprawić: numer zadania, linijkę, fragment zdania, akapit.
Zwroty typu „popraw”, „zastanów się”, „dopracuj” są zbyt pojemne, żeby określać działanie. Dobry komentarz daje się wykonać bez pytania nauczyciela o wyjaśnienie.
Zanim wpiszesz komentarz na stałe, sprawdź go według poniższej listy:
Czy uczeń wie, co konkretnie zrobić w tym miejscu pracy?
Czy komentarz wskazuje miejsce w pracy, którego dotyczy?
Czy wykonanie tego kroku poprawi coś widocznego w pracy?
Czy komentarz da się wykonać bez dodatkowego pytania?
Modelowanie krok po kroku pomaga uczniowi przejąć odpowiedzialność za własną pracę. Warto pokazać uczniom na jednym przykładzie, jak sam nauczyciel stosuje ten krok, i wspólnie przećwiczyć go na fragmencie pracy. Jak nauczyciel może pokazać uczniom swój tok myślenia
Czytaj także: Jak napisać informację zwrotną, z której uczeń skorzysta?.
Czytaj także: Jak nauczyciel może pokazać uczniom swój tok myślenia.
Jak dać uczniowi czas na wykonanie kroku
Skomentowanie pracy nie wystarczy, jeśli uczeń nigdzie nie wykonuje wskazanego kroku. Zaplanuj czas na jego wykonanie w jednej z trzech form: na lekcji, w krótkim zadaniu do domu, na początku następnych zajęć. Wybór zależy od tego, ile pracy wymaga krok i czy uczeń potrzebuje wsparcia przy jego wykonaniu.
Krótki krok – jedno zdanie, jedno obliczenie, jeden dopisany wniosek – zwykle da się wykonać na końcu lekcji, na której praca została wrócona. Dłuższy krok, na przykład powtórzenie fragmentu rozumowania albo dokończenie dłuższej części zadania, lepiej wyznaczyć jako krótkie zadanie domowe lub początek kolejnej lekcji.
Ustal, jak uczeń pokaże wykonany krok, żeby nie zniknął w stosie kartek. Trzy proste sposoby:
Poprawa w innym kolorze bezpośrednio w pracy – od razu widać, co zostało zmienione.
Krótka notatka na marginesie z informacją, który krok został wykonany – ułatwia sprawdzenie i pokazuje uczniowi postęp.
Krótka refleksja po wykonaniu kroku: co zostało zrobione i co było trudne. W podobnej formie działa przegląd notatek po lekcji – zapisanie krótkiej refleksji tuż po zajęciach albo nagranie jej głosem pomaga zachować myśl, która inaczej by umknęła.
Niezależnie od formy czas na wykonanie kroku musi być realny i zapisany, nie pozostawiony domysłowi ucznia.
Jak sprawdzić, czy uczeń skorzystał z informacji zwrotnej
Sprawdzenie, czy uczeń skorzystał z komentarza, to krótki test. Nie jest drugą oceną całej pracy i nie służy wyłapywaniu wszystkich błędów. Sprawdza jedno: czy wskazany krok został wykonany.
Najprostsza forma to obieg prac i sprawdzenie jednej, wcześniej zapowiedzianej rzeczy. Dopuszczalne są też krótkie odpowiedzi ustne: uczeń pokazuje miejsce w pracy i mówi, co zmienił.
Kiedy krok został wykonany, nazwij go konkretnie: co uczeń zrobił i co to zmieniło w pracy. Jeżeli krok nie został wykonany, wróć do niego w tej samej formie – nie rozszerzaj komentarza o nowe uwagi, dopóki ten pierwszy nie zostanie wykonany.
Modelowanie i wspólne ćwiczenie kroku z uczniem buduje jego samodzielność, dlatego warto wracać do tego samego kroku w różnych zadaniach, a nie tylko w jednej pracy.
Czytaj także: Jak przygotować konkretne pytanie do nauczyciela po lekcji?.
Przykład komentarza i zaplanowanego czasu poprawy
Poniżej przykładowy komentarz przy zadaniu, w którym uczeń podał wynik bez wyjaśnienia oraz napisał jedno zdanie ogólnego podsumowania. To przykład umowny, pokazujący układ, nie wzór do przepisywania.
Przykład komentarza (propozycja): „W zadaniu 3 wynik jest poprawny, ale nie widać, skąd się wziął. Dopisz pod obliczeniem jedno zdanie: co było dane i jak od tego doszedłeś do wyniku. Poprawione obliczenie zaznacz innym kolorem. Sprawdzę zadanie 3 na początku następnej lekcji.”
W tym komentarzu jest jedna czynność (dopisanie jednego zdania), jedno miejsce (zadanie 3) i termin (początek następnej lekcji). Uczeń nie musi zgadywać, o co chodzi, ani pytać, od czego zacząć.
Zaplanowany czas poprawy:
Na końcu lekcji, na której praca została oddana – uczeń zapisuje brakujące zdanie i zaznacza je kolorem.
Na początku następnej lekcji – nauczyciel sprawdza tylko zadanie 3, bez omawiania reszty pracy.
Po sprawdzeniu uczeń krótko zapisuje lub mówi, co było trudne w dopisaniu tego zdania. W ten sposób następna informacja zwrotna może dotyczyć kolejnego kroku, a nie wracać do tego samego problemu.
Czytaj także: Jak uczyć dziecko pracy z błędem na sprawdzianie — poradnik dla rodziców.