Odmiana liczebników

Liczebniki to odmienne części mowy. Oznaczają ilość lub kolejność. W zdaniu pełnią zwykle funkcje przydawek. Jak wygląda odmiana rzeczowników? Poniżej wszystko wyjaśniamy.

Rodzaje liczebników

W języku polskim wyróżnia się następujące rodzaje liczebników:

• główne – określają ilość przedmiotów, np. jeden, dziesięć, milion;
• zbiorowe – służą do określania grup, są używane w połączeniu z rzeczownikami, np. dwoje, czworo, trzydzieścioro;
• porządkowe – oznaczają pewną kolejność, np. drugi, czterdziesty, tysiąc dziewięćset osiemnasty;
• ułamkowe – oznaczają ilość przedmiotów w liczbach niecałkowitych, np. pół, jedna siódma, osiem trzydziestych;
• wielorakie – oznaczają liczbę odmian lub gatunków, np. dwojaki, trojaki;
• wielokrotne – wskazują, ile razy coś występuje lub się powtarza, np. dwukrotne, pięciokrotne;
• mnożne – wskazują na ilość części składowych, np. pojedynczy, podwójny.

Odmiana liczebników

Jeśli chodzi o odmianę liczebników, to jest ona dość prosta, ale należy znać kilka zasad, które ją warunkują. Przede wszystkim warto wiedzieć, że odmiana liczebników jest związana z ich podziałem.

Odmiana liczebników głównych i zbiorowych

Liczebniki główne i zbiorowe odmieniają się przez przypadki. Błędne jest twierdzenie, że odmieniają się również przez rodzaje, ponieważ liczebniki główne występują w różnych rodzajach (np. dwie kobiety, dwa samochody), a w przypadku liczebników zbiorowych rodzaj jest przypisany (np. dwoje dzieci, dwoje drzwi).

Przykładowa odmiana liczebników głównych

M. dwie kobiety / dwa samochody

D. dwóch kobiet / dwóch samochodów

C. dwu/dwom/dwóm kobietom / dwu/dwom/dwóm samochodom

B. dwie kobiety / dwa samochody

N. dwiema kobietami / dwoma samochodami

Ms. dwu/dwóch kobietach / dwu/dwóch samochodach

W. dwie kobiety / dwa samochody

Liczebniki zbiorowe występują tylko z rzeczownikami w liczbie mnogiej, z rzeczownikami oznaczającymi istoty niedorosłe, z rzeczownikami oznaczającymi zbiór osób różnej płci oraz z niektórymi rzeczownikami w tradycyjnych połączeniach (np. dwoje oczu, dwoje rąk)

Przykładowa odmiana liczebników zbiorowych

M. dwoje dzieci / dwoje drzwi

D. dwojga dzieci / dwojga drzwi

C. dwojgu dzieciom / dwojgu drzwiom

B. dwoje dzieci / dwoje drzwi

N. dwojgiem dzieci / dwojgiem drzwi

Ms. dwojgu dzieci / dwojgu drzwi

W. dwoje dzieci / dwoje drzwi

Odmiana liczebników porządkowych

Liczebniki porządkowe odmieniają się przez przypadki i rodzaje, tak jak przymiotniki.

Przykładowa odmiana liczebników porządkowych

M. pierwszy raz / pierwsza dama

D. pierwszego razu / pierwszej damy

C. pierwszemu razowi / pierwszej damie

B. pierwszy raz / pierwszą damę

N. pierwszym razem / pierwszą damą

Ms. pierwszym razie / pierwszej damie

W. pierwszy razie / pierwsza damo

Odmieniając liczebniki porządkowe wielowyrazowe, odmieniamy: tylko dwa ostatnie wyrazy, np. w dwa tysiące dwudziestym trzecim; ostatni wyraz, jeśli liczebnik nie zawiera dziesiątek, np. tysiąc osiemset pierwszy; ostatni wyraz, jeśli liczebnik nie zawiera dziesiątek i jedności, np. tysiąc sześćsetny.

Warto pamiętać o tym, że odmianie nie podlega liczebnik ułamkowy pół.