1. Który zapis nazwy mieszkańca Warszawy jest aktualny od 2026 r.?
Nauka od podstaw · Język polski · Klasa 6
Wielka i mała litera — wyjaśnienie krok po kroku
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje jednolity dokument Rady Języka Polskiego „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”. Część reguł dotyczących wielkich liter zmieniła się, dlatego ten materiał rozdziela zasady stałe od nowych zapisów, takich jak „Warszawianin”, „Plac Zbawiciela”, „czerwony Ford” czy „Nagroda Nobla”.
Po tej lekcji
- ✓ rozpoznaję podstawowe nazwy własne i zapisuję je wielką literą
- ✓ stosuję aktualną od 2026 r. wielką literę w nazwach mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi
- ✓ odróżniam nazwy świąt od nazw dni tygodnia i miesięcy
- ✓ stosuję aktualną pisownię nazw obiektów przestrzeni publicznej z wyjątkiem wyrazu ulica
- ✓ stosuję aktualną pisownię marek i pojedynczych egzemplarzy produktów
- ✓ zapisuję główne człony nazw lokali i nagród wielką literą
- ✓ odróżniam nazwy własne od pospolitych nazw wydarzeń historycznych
- ✓ nie uczę się z wycofanych, wcześniejszych wersji zapowiedzi reformy
Nazwy własne
Wielką literą zapisujemy nazwy własne, czyli wyrażenia służące do indywidualnego nazwania osób, miejsc, zwierząt i innych obiektów, np. Anna, Łódź, Wisła, Burek.
Nie każdy rzeczownik związany z ważnym obiektem jest nazwą własną. Najpierw ustal, czy dany wyraz nazywa konkretny, wyróżniony obiekt, czy tylko jego rodzaj.
Mieszkańcy miast, dzielnic i wsi — zmiana 2026
Od 2026 r. nazwy osób utworzone od nazw geograficznych i jednostek administracyjnych zapisujemy wielką literą. Dotyczy to również mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi.
Dlatego aktualne są formy „Warszawianin”, „Zgierzanin”, „Mokotowianin” i „Chochołowianin”. Starsze materiały mogą jeszcze pokazywać małą literę przy mieszkańcach miast — taka reguła jest dziś nieaktualna.
Reguły, które warto zapamiętać
- • Warszawa → Warszawianin.
- • Mokotów → Mokotowianin.
- • Chochołów → Chochołowianin.
Święta a kalendarz
Nazwy świąt i dni świątecznych zapisujemy wielkimi literami, np. „Boże Narodzenie”, „Nowy Rok”, „Narodowe Święto Niepodległości”.
Nazwy dni tygodnia i miesięcy są wyrazami pospolitymi i zapisujemy je małą literą: poniedziałek, sobota, styczeń, sierpień.
Plac, Park, Most — ale ulica
Aktualna norma 2026 nakazuje wielką literę w początkowych członach pełnych nazw wielu obiektów przestrzeni publicznej, np. „Plac Zbawiciela”, „Park Kościuszki”, „Most Poniatowskiego”, „Zamek Książ”.
Wyjątkiem wyraźnie zachowanym przez RJP jest „ulica”: piszemy „ulica Józefa Piłsudskiego”. Nie przenoś więc mechanicznie reguły z „Plac” lub „Park” na słowo „ulica”.
Marka i pojedynczy egzemplarz produktu
Od 2026 r. wielką literą zapisujemy nie tylko nazwy firm, marek i modeli, lecz także nazwę marki odnoszącą się do pojedynczego egzemplarza wyrobu.
Dlatego poprawne są zarówno „samochód marki Ford”, jak i „pod oknem zaparkował czerwony Ford”.
Lokale, usługi i nagrody
W wielowyrazowych nazwach lokali usługowych i gastronomicznych główne człony zapisujemy wielkimi literami, np. „Kawiarnia Literacka”, „Kino Charlie”, „Hotel pod Różą”. Wewnętrzne przyimki i spójniki pozostają małą literą.
Podobną zasadę stosujemy w nazwach nagród, odznaczeń i tytułów honorowych: „Nagroda Nobla”, „Nagroda Pulitzera”, „Mistrz Mowy Polskiej”.
Kiedy mała litera?
Małą literą zapisujemy wyrazy pospolite. Należą do nich między innymi nazwy dni tygodnia i miesięcy oraz zasadniczo nazwy wydarzeń historycznych, np. „bitwa pod Grunwaldem”, „powstanie warszawskie”.
W takim wyrażeniu mogą jednak występować nazwy własne i one zachowują wielką literę, np. „Grunwald” w wyrażeniu „bitwa pod Grunwaldem”.
Uwaga na stare zapowiedzi reformy
Zmiany ortograficzne były redagowane przed wejściem w życie. RJP w listopadzie 2025 r. poinformowała między innymi o wycofaniu wcześniejszego punktu dotyczącego pisowni pierwszego członu określonych wielowyrazowych nazw geograficznych.
Dlatego ten materiał opiera się na końcowym dokumencie obowiązującym od 1 stycznia 2026 r., a nie na pierwszych streszczeniach prasowych reformy. Jeśli starszy poradnik przeczy aktualnej normie, sprawdź regułę w obowiązującym dokumencie RJP.
Materiały i dalsza nauka
Linki są dobierane z opublikowanych materiałów na podstawie relacji tematu, a nie podobieństwa słów w tytule.
Materiały do tego tematu
Inne formy pracy nad dokładnie tym samym zagadnieniem.
Quiz diagnostyczny
Sprawdź, które elementy tematu już rozumiesz
Działa bez konta. Po odpowiedzi od razu zobaczysz jednoznaczny wynik i wyjaśnienie.
0/10
2. Który zapis nazwy święta jest poprawny?
3. Który zapis w środku zdania jest poprawny?
4. Która forma jest zgodna z aktualną regułą?
5. Który zapis nazwy ulicy jest poprawny?
6. Który zapis pojedynczego samochodu jest aktualny?
7. Która nazwa lokalu jest zapisana poprawnie?
8. Który zapis jest poprawny?
9. Który zapis wydarzenia historycznego jest poprawny w środku zdania?
10. Który zapis nazwy komety jest aktualny od 2026 r.?
Następny krok
Przećwicz temat „Wielka i mała litera”
Jeżeli przygotowujesz się do sprawdzianu, wybierz dopasowany materiał dla tego tematu i klasy albo wygeneruj własny zestaw.